CERN Nedir?
CERN Nükleer AraÅŸtırmalar için Avrupa Konseyi anlamına gelen Fransızca Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire sözcüklerinin kısaltmasıdır. Bu kurum, Ä°sviçre ve Fransa sınırında yer alan dünyanın en büyük parçacık fiziÄŸi laboratuvarıdır. 1954 yılında 12 ülkenin katılımıyla kurulmuÅŸ olan CERN’in günümüzde 20 asil üyesine ilaveten Türkiye’nin de aralarında bulunduÄŸu 50 “gözlemci” üyesi vardır.
CERN’de yüzlerce bina, 3000 kiÅŸilik destek personeli ve nöbetleÅŸe kısa süreler için çalışan 2500 kadar fizikçi vardır. Bunlardan 100 kadarı teorik fizikçilerdir. DiÄŸerleri ise, teorisyenlerin fikirlerinin tecrübe edildiÄŸi deney düzeneklerinin (mekanizmalarının) projelerini hazırlayan, yapımını saÄŸlayan ve deneyleri yürüten tatbikatçılardır.
CERN’de en önemli yeri, yeraltındaki parçacık hızlandırıcılarının, yani akseleratörlerin olduÄŸu bölgedir. Tarım arazisinin altında kilometrelerce uzanan dev makinalarda atom parçacıkları ya birbirleriyle, yahut atom çekirdeÄŸi ile korkunç hızlarda çarpıştırılırlar. 1956′da kurulan 28 GeV’lik eÅŸzamanlı proton hızlandırıcısından sonra 1976′da da 450 GeV’lik bir baÅŸka hızlandırıcı daha kulanıma girdi. 1981′de geliÅŸtirilerek çarpışma halkası olarak kullanılabilecek duruma getirilen bu cihazdan bugün, dönüşümlü olarak parçacık hızlandırıcısı ve çarpıştırıcı olarak faydalanılmaktadır. Çarpışmalar ile bazı kısa ömürlü garip madde biçimleri bu arada parçacık fizikçilerinin ilgilendiÄŸi W ve Z parçacıkları ortaya çıkarılmıştır. CERN, Avrupa’nın fizik alanında Amerika ve Rusya ile yarışa girmesini saÄŸlamıştır.
